Khi bị sa thải không chính đáng ở Nhật Bản: Quyền lợi và cách bạn có thể bảo vệ bản thân

Thông tin cập nhật đến tháng 3 năm 2026 dựa trên Luật Tiêu chuẩn Lao động, Luật Hợp đồng Lao động và án lệ. Các biện pháp bảo vệ này áp dụng cho tất cả người lao động tại Nhật Bản, bất kể quốc tịch hay tình trạng thị thực (Luật Tiêu chuẩn Lao động, Điều 3). Để nắm rõ hơn về quyền lợi của bạn, hãy tham khảo hướng dẫn về quyền của người lao động nước ngoài của chúng tôi.

Quy tắc: Sa thải phải dựa trên lý do chính đáng

Theo Luật Hợp đồng Lao động, Điều 16:

"Một quyết định sa thải sẽ bị coi là lạm dụng quyền và vô hiệu nếu thiếu căn cứ khách quan hợp lý và không được xã hội chấp nhận nói chung."

Điều này có nghĩa là người sử dụng lao động của bạn có nghĩa vụ chứng minh việc sa thải là hợp pháp và chính đáng. Nếu họ không thể chứng minh điều đó, bạn vẫn được coi là đang làm việc — và sẽ được trả lương truy lĩnh cho mỗi tháng kể từ khi quyết định sa thải được đưa ra.

Quy định về thông báo trước 30 ngày (解雇予告)

Theo Luật Tiêu chuẩn Lao động, Điều 20:

• Người sử dụng lao động phải thông báo bằng văn bản ít nhất 30 ngày dương lịch trước khi chấm dứt hợp đồng lao động.
• Hoặc trả cho bạn 解雇予告手当 (kaiko yokoku teate) — 30 ngày lương trung bình — thay cho thời gian thông báo.
• Hoặc kết hợp: ví dụ, 15 ngày thông báo + 15 ngày lương.
• Hình phạt vi phạm: lên đến 6 tháng tù hoặc bị phạt tiền lên đến 300.000 Yên.

Các trường hợp ngoại lệ (không cần thông báo): người lao động trong thời gian thử việc dưới 14 ngày, người lao động làm việc theo ngày dưới 1 tháng, người lao động thời vụ dưới 4 tháng, hoặc việc sa thải được Văn phòng Tiêu chuẩn Lao động chấp thuận vì lý do chính đáng (ví dụ: hành vi phạm tội của nhân viên).

Lý do sa thải hợp lệ so với không hợp lệ

Thường hợp lệ (nếu được ghi chép đúng cách)	Thường không hợp lệ
Hiệu suất kém lặp đi lặp lại sau khi có cảnh báo và hỗ trợ	Một sai lầm hoặc một quý làm việc kém
Hành vi sai trái nghiêm trọng (trộm cắp, lừa đảo, bạo lực)	Vi phạm quy tắc nhỏ
Không thể làm việc do bệnh kéo dài (sau khi đã hết ngày nghỉ phép)	Ốm ngắn ngày hoặc mang thai
Sa thải do tái cấu trúc doanh nghiệp thực sự (整理解雇 — kiểm tra nghiêm ngặt 4 yếu tố)	"Chúng tôi đang tái cấu trúc" mà không có bằng chứng về sự cần thiết
Bị kết án hình sự	Quốc tịch, giới tính, tư cách thành viên công đoàn, mang thai

Bài kiểm tra 4 yếu tố đối với việc sa thải do tái cấu trúc (整理解雇)

Nếu người sử dụng lao động của bạn viện dẫn lý do kinh tế, các tòa án yêu cầu TẤT CẢ bốn yếu tố sau:

1. Sự cần thiết của doanh nghiệp: Khó khăn tài chính thực sự đòi hỏi cắt giảm nhân sự.
2. Nỗ lực tránh sa thải: Người sử dụng lao động đã thử các lựa chọn thay thế trước (đóng băng tuyển dụng, cắt giảm lương, luân chuyển, nghỉ hưu tự nguyện).
3. Tiêu chí lựa chọn công bằng: Việc quyết định ai bị sa thải dựa trên cơ sở khách quan, hợp lý.
4. Thủ tục thiện chí: Người sử dụng lao động đã tham vấn với nhân viên/công đoàn và giải thích tình hình.

Bạn phải làm gì nếu bị sa thải: từng bước một

Bước 1: TUYỆT ĐỐI KHÔNG ký bất cứ giấy tờ nào

Người sử dụng lao động của bạn có thể đưa ra 退職届 (taishoku todoke — đơn xin thôi việc) hoặc một thỏa thuận dàn xếp. Tuyệt đối không ký. Một khi bạn đã ký đơn xin thôi việc tự nguyện, sẽ cực kỳ khó để tranh chấp việc sa thải sau này. Hãy nói: サインする前に確認させてください (Sain suru mae ni kakunin sasete kudasai) — Hãy để tôi kiểm tra trước khi ký.

Bước 2: Yêu cầu một 解雇理由証明書

Yêu cầu người sử dụng lao động của bạn bằng văn bản: 解雇理由証明書を交付してください (Kaiko riyuu shoumeisho o koufu shite kudasai) — Vui lòng cung cấp một văn bản giải thích lý do sa thải.

Người sử dụng lao động của bạn có nghĩa vụ pháp lý phải cung cấp tài liệu này (Luật Tiêu chuẩn Lao động, Điều 22). Tài liệu này là bằng chứng quan trọng nếu bạn tranh chấp việc sa thải. Nếu họ từ chối, đó bản thân đã là một vi phạm mà bạn có thể báo cáo cho Văn phòng Tiêu chuẩn Lao động.

Bước 3: Ghi lại mọi thứ

• Lưu tất cả email, tin nhắn và tài liệu liên quan đến việc sa thải.
• Ghi lại ngày, giờ và nội dung của các cuộc trò chuyện bằng lời nói.
• Giữ các bản sao hợp đồng lao động, phiếu lương và hồ sơ làm việc của bạn.
• Nếu có thể, ghi âm các cuộc trò chuyện (ghi âm với sự đồng ý của một bên là hợp pháp ở Nhật Bản).

Bước 4: Tìm kiếm sự giúp đỡ

Nơi nào	Họ làm gì	Chi phí
Văn phòng Tiêu chuẩn Lao động (労基署)	Điều tra các vi phạm, đưa ra hướng dẫn cho người sử dụng lao động	Miễn phí
Hòa giải của Cục Lao động (あっせん)	Hòa giải viên trung lập cố gắng dàn xếp giữa bạn và người sử dụng lao động	Miễn phí
Tòa án Lao động (労働審判)	Thẩm phán + 2 chuyên gia, tối đa 3 phiên điều trần, có giá trị pháp lý nếu không kháng cáo	Phí nộp đơn dựa trên số tiền yêu cầu
Kiện dân sự (訴訟)	Thủ tục tố tụng đầy đủ tại tòa án để phục hồi chức vụ + trả lương truy lĩnh	Phí luật sư + phí nộp đơn
Công đoàn (労働組合)	Đàm phán tập thể thay mặt bạn	Phí thành viên

Đối với người lao động nước ngoài, Tòa án Lao động (労働審判 / roudou shinpan) thường là lựa chọn tốt nhất — nhanh hơn một vụ kiện đầy đủ (thường được giải quyết trong 2–3 tháng với tối đa 3 phiên điều trần) và kết quả có giá trị pháp lý.

Nếu người sử dụng lao động vừa sa thải bạn và bạn không biết bắt đầu từ đâu — đặc biệt nếu mọi việc xảy ra bằng tiếng Nhật mà bạn không hiểu rõ — hãy đăng tình huống của bạn lên LO-PAL miễn phí. Một người trợ giúp địa phương có thể giải thích những gì đã xảy ra, giúp bạn yêu cầu 解雇理由証明書 và kết nối bạn với các nguồn lực phù hợp.

Sau khi bị sa thải: trợ cấp thất nghiệp

Nếu việc sa thải vẫn được giữ nguyên (hoặc bạn chọn không tranh chấp), bạn có thể đủ điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp thông qua Hello Work (ハローワーク). Tài liệu quan trọng là 離職票 (rishokuhyou — giấy chứng nhận thôi việc). Nếu người sử dụng lao động của bạn trì hoãn việc cấp tài liệu này, hãy xem hướng dẫn của chúng tôi về cách bắt đầu nhận trợ cấp thất nghiệp khi 離職票 bị chậm trễ.

Quan trọng: Nếu bạn bị sa thải (会社都合退職), thời gian chờ đợi để nhận trợ cấp thất nghiệp của bạn chỉ là 7 ngày. Nếu bạn tự nguyện xin thôi việc (自己都合退職), thời gian chờ là 2 tháng + 7 ngày. Đây là lý do tại sao việc ký đơn xin thôi việc khi bạn thực sự bị sa thải sẽ khiến bạn mất tiền thật.

Ảnh hưởng đến thị thực

Mất việc KHÔNG có nghĩa là bạn phải rời khỏi Nhật Bản ngay lập tức. Bạn có thể:

• Ở lại với thị thực hiện tại cho đến khi hết hạn.
• Sử dụng thị thực hoạt động được chỉ định (特定活動) để tìm việc (tối đa 6 tháng, có thể gia hạn một lần).
• Đăng ký tại Hello Work và tích cực tìm kiếm công việc mới.

Tuy nhiên, bạn phải thông báo cho cơ quan xuất nhập cảnh trong vòng 14 ngày kể từ khi mất việc (入管法第19条の16). Việc không báo cáo có thể ảnh hưởng đến các đơn xin thị thực sau này của bạn.

Các bài viết liên quan

• Quyền của người lao động nước ngoài tại Nhật Bản: Những điều người sử dụng lao động của bạn sẽ không nói cho bạn biết
• 離職票 bị trì hoãn? Cách bắt đầu nhận trợ cấp thất nghiệp
• Cách đòi tiền lương chưa trả trước khi hết thời hạn 3 năm
• Cách nộp đơn khiếu nại tại Văn phòng Tiêu chuẩn Lao động Nhật Bản

Nhận hỗ trợ pháp lý bằng ngôn ngữ của bạn

Đấu tranh với việc sa thải không chính đáng đòi hỏi phải sử dụng tiếng Nhật — các thông báo bằng văn bản, phiên điều trần tại tòa án và đàm phán với luật sư của người sử dụng lao động. Đăng công việc của bạn trên LO-PAL miễn phí: một người trợ giúp địa phương có thể dịch tài liệu, đi cùng bạn đến các buổi tư vấn và đảm bảo bạn không từ bỏ quyền lợi của mình. Bạn chỉ trả tiền khi bạn chấp nhận sự giúp đỡ cho công việc.