Cách đòi lại tiền lương chưa trả ở Nhật Bản trước khi hết thời hạn 3 năm

Thông tin cập nhật tính đến tháng 3 năm 2026 dựa trên các trang chính thức của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi, Cục Lao động Tokyo, Cục Lao động Osaka và JOHAS.

Nếu bạn đang đối mặt với các vấn đề về tiền lương chưa được trả ở Nhật Bản, sai lầm tai hại nhất là chờ đợi. Luật pháp Nhật Bản đã thay đổi thời hiệu khiếu nại tiền lương, về nguyên tắc, lên 5 năm, nhưng quy định chuyển tiếp hiện hành vẫn duy trì thời hiệu đối với các khiếu nại lương thông thường và các khoản thanh toán bổ sung theo quyết định của tòa án ở mức 3 năm tính đến thời điểm hiện tại. Mỗi tháng bạn dành để hy vọng rằng chủ lao động sẽ “sớm giải quyết bảng lương” là một tháng thời hiệu có thể hết.

Tôi viết bài này như một cẩm nang thực tiễn mà tôi ước mình đã có khi còn ở tuổi đôi mươi. Tôi từng làm việc dưới mức lương tối thiểu ở Anh đơn giản vì tôi không biết quyền lợi của mình, và hiện tại tôi đang làm việc trong lĩnh vực pháp lý ở Nhật Bản. Vì vậy, đây không phải là một bản tóm tắt pháp lý. Đây là kế hoạch hành động mà tôi sẽ sử dụng nếu lương, tiền làm thêm giờ hoặc khoản thanh toán cuối cùng của tôi bị chậm hoặc ngừng chi trả.

Đây có phải là tiền lương chưa trả, tiền làm thêm giờ chưa trả, hay một khoản khấu trừ bất hợp pháp?

Hãy bắt đầu bằng cách xác định đúng vấn đề. Các vi phạm khác nhau cần bằng chứng hơi khác nhau, và chủ lao động thường che đậy vấn đề này bằng vấn đề khác.

• Tiền lương chưa trả: thiếu lương cơ bản, lương theo giờ, phụ cấp cố định, hoặc lương cuối cùng. Theo Đạo luật Tiêu chuẩn Lao động, tiền lương phải được thanh toán trực tiếp, đầy đủ, ít nhất mỗi tháng một lần, vào một ngày cố định.
• Các trường hợp tiền làm thêm giờ chưa trả ở Nhật Bản: nếu bạn làm việc vượt quá giới hạn pháp định, thường yêu cầu trả thêm tiền. Mức chuẩn chính thức là 25% trở lên cho làm thêm giờ, 35% trở lên cho làm việc vào ngày nghỉ pháp định, 25% trở lên cho làm việc ban đêm, và 50% trở lên cho làm thêm giờ vượt quá 60 giờ trong một tháng.
• Khấu trừ bất hợp pháp: các ví dụ phổ biến là “tiền phạt ngày ốm,” tiền phạt đi muộn, thu hồi phí đào tạo, chi phí visa, phí thiệt hại, hoặc tiền đặt cọc được trừ trực tiếp từ lương. Nhật Bản cũng cấm các hợp đồng đặt trước mức phạt khi thôi việc, và việc cắt giảm lương mang tính kỷ luật bị giới hạn chặt chẽ.
• Các vấn đề liên quan đến khoản thanh toán cuối cùng ở Nhật Bản: nếu bạn nghỉ việc và yêu cầu thanh toán, tiền lương và các khoản tiền hoặc tài sản khác thuộc về bạn phải được hoàn trả trong vòng bảy ngày.

Một cái bẫy bổ sung cho người nước ngoài là tiền làm thêm giờ cố định, thường được gọi là minashi zangyo. Một công ty chỉ có thể bao gồm một khoản tiền làm thêm giờ cố định trong lương nếu nó được tách biệt và giải thích rõ ràng. Nếu thời gian làm thêm giờ thực tế của bạn vượt quá số giờ đã bao gồm, hoặc hợp đồng không bao giờ tách bạch rõ ràng lương cơ bản với phần làm thêm giờ, bạn vẫn có thể có yêu cầu.

6 bằng chứng cần thu thập trước khi bạn khiếu nại

Trước khi bạn gọi đến bất kỳ văn phòng nào, hãy tạo một thư mục trên điện thoại và một thư mục trên đám mây. Mục tiêu của bạn rất đơn giản: chứng minh rằng đã có công việc, một mức lương đã được hứa, và tiền bị thiếu.

1. Bộ tài liệu hợp đồng của bạn: hợp đồng lao động, thư mời làm việc, thông báo điều kiện lao động, và bất kỳ quy định nào của công ty về ngày trả lương, thời gian nghỉ, làm thêm giờ và các khoản khấu trừ.
2. Phiếu lương và sao kê ngân hàng: tải xuống tất cả các phiếu lương ngay bây giờ. Đối chiếu từng phiếu với các khoản tiền gửi thực tế trong tài khoản ngân hàng của bạn.
3. Bằng chứng thời gian: thẻ chấm công, bảng phân công ca, ứng dụng làm việc, lịch sử đăng nhập và đăng xuất máy tính, lịch sử VPN, nhật ký giao hàng, hoặc ảnh chụp lịch trình.
4. Chỉ thị của quản lý: email, Slack, LINE, WhatsApp, hoặc ảnh chụp cho thấy bạn được yêu cầu ở lại muộn, làm việc vào ngày nghỉ, hoặc bắt đầu sớm.
5. Bảng tính của bạn: liệt kê theo từng tháng số giờ làm việc, số tiền làm thêm giờ được hưởng, các khoản khấu trừ, và tổng số tiền chưa trả. Một bảng tính đơn giản là đủ.
6. Giấy tờ nhận diện công ty và giấy tờ khi nghỉ việc: tên pháp lý của công ty, địa chỉ nơi làm việc, danh thiếp, email xin nghỉ việc, bất kỳ thông báo chấm dứt hợp đồng nào, và giấy tờ thôi việc nếu bạn có.

Nếu bạn vẫn còn đang làm việc, hãy thu thập những thứ này trước khi công ty cắt quyền truy cập hệ thống của bạn. Nếu bạn đã nghỉ việc, hãy sử dụng ảnh chụp màn hình, email cũ và sao kê ngân hàng. Bạn không cần một bảng tính chính xác như kế toán trước khi nói chuyện với cục lao động, nhưng bạn cần đủ để cho thấy mô hình.

Không chắc bằng chứng của bạn có đủ không? Hãy hỏi trên LO-PAL.

Nên đi đâu trước ở Tokyo, Osaka và phần còn lại của Nhật Bản

Đối với hầu hết mọi người, con đường nhanh nhất là gọi điện trước, sau đó là gửi tài liệu, và cuối cùng là khiếu nại trực tiếp. Hệ thống hỗ trợ chính thức tốt hơn nhiều người nước ngoài mong đợi, nhưng nó lại rải rác ở nhiều bộ phận khác nhau.

Tại Tokyo, tôi thường bắt đầu với FRESC nếu rào cản ngôn ngữ là chính, sau đó chuyển đến Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động phụ trách chủ lao động. Tại Osaka, dịch vụ tư vấn lao động nước ngoài của Cục Lao động Osaka là điểm khởi đầu chính thức rõ ràng nhất, và Trung tâm Tư vấn Lao động Tỉnh Osaka hữu ích khi bạn cần một thông dịch viên theo lịch hẹn. Ở phần còn lại của Nhật Bản, hãy sử dụng trang tư vấn ngôn ngữ nước ngoài của MHLW, chọn tỉnh của bạn và hỏi văn phòng nào phụ trách nơi làm việc của chủ lao động của bạn.

Ba cụm từ tiếng Nhật hữu ích khi nói chuyện trực tiếp hoặc qua điện thoại:

• 未払い賃金について相談したいです (Miharai chingin ni tsuite soudan shitai desu) — Tôi muốn được tư vấn về tiền lương chưa trả.
• 残業代が支払われていません (Zangyodai ga shiharawarete imasen) — Tiền làm thêm giờ của tôi chưa được thanh toán.
• 退職したので、7日以内の支払いについて確認したいです (Taishoku shita node, nanoka inai no shiharai ni tsuite kakunin shitai desu) — Tôi đã nghỉ việc, và tôi muốn xác nhận việc thanh toán trong vòng bảy ngày.

Phải làm gì nếu công ty trì hoãn, phá sản, hoặc bạn nghỉ việc

Sự trì hoãn là vũ khí tốt nhất của chủ lao động. Việc của bạn là biến sự trì hoãn thành một bằng chứng giấy tờ có ngày tháng rõ ràng.

Nếu công ty trì hoãn: gửi một yêu cầu bằng văn bản ngắn gọn qua email và, nếu có thể, qua thư bảo đảm. Nêu rõ các tháng chưa trả lương, bảng tính của bạn và thời hạn trả lời. Lưu giữ mọi lời hứa, lời bào chữa và hồ sơ thanh toán một phần. Quy định của Nhật Bản cũng cấm sa thải vì báo cáo vi phạm tiêu chuẩn lao động cho Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động.

Nếu bạn nghỉ việc: gửi yêu cầu bằng văn bản về tiền lương chưa trả, các khoản hoàn trả, và bất kỳ khoản tiền hoặc tài sản nào công ty còn giữ. Một khi bạn nghỉ việc và yêu cầu thanh toán, quy tắc bảy ngày là quan trọng. Đừng để chủ lao động viện cớ “chu kỳ trả lương bình thường của chúng tôi” nếu khoản thanh toán cuối cùng hoặc tiền bị giữ lại của bạn vẫn còn thiếu.

Nếu công ty phá sản hoặc thực tế đã sụp đổ: đừng cho rằng tiền đã mất. JOHAS điều hành hệ thống thanh toán thay thế tiền lương chưa trả của Nhật Bản. Hướng dẫn chính thức nói rằng doanh nghiệp nói chung phải hoạt động ít nhất một năm, nơi làm việc phải thuộc diện Bảo hiểm Bồi thường Tai nạn Lao động, bạn phải có ít nhất 20.000 yên tiền lương chưa trả, và quy trình khác nhau giữa phá sản hợp pháp và phá sản thực tế. Trong các trường hợp phá sản thực tế, đơn xin phê duyệt gửi đến giám đốc Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động phải được thực hiện trong vòng sáu tháng kể từ ngày sau khi nghỉ việc.

Hướng dẫn chính thức nên được ưu tiên hàng đầu, nhưng những câu chuyện thực tế cho thấy tại sao tốc độ lại quan trọng. Kinh nghiệm cá nhân có thể khác nhau.

Một cư dân nước ngoài trên Reddit đã mô tả việc lương không được trả trong 3.5 tháng và nói rằng họ cần một thông dịch viên trước khi nói chuyện với cục lao động.

Một lao động khác viết rằng hợp đồng của họ bao gồm 36 giờ làm thêm giờ cố định, nhưng số giờ làm thêm vượt quá đó vẫn không được trả.

Các câu hỏi thường gặp nhanh

Tôi có bao lâu để yêu cầu tiền lương chưa trả ở Nhật Bản?
Luật pháp hiện quy định 5 năm về nguyên tắc, nhưng quy định chuyển tiếp hiện hành vẫn duy trì các khiếu nại lương thông thường và các khoản thanh toán bổ sung ở mức 3 năm tính đến thời điểm hiện tại. Đó là lý do tại sao hành động sớm là quan trọng.

Chủ lao động của tôi có thể trì hoãn khoản thanh toán cuối cùng của tôi đến tháng sau không?
Lịch trình trả lương thông thường tồn tại, nhưng một khi bạn nghỉ việc và yêu cầu thanh toán, tiền lương và các khoản tiền hoặc tài sản khác thuộc về bạn phải được hoàn trả trong vòng bảy ngày.

Nếu công ty nói rằng họ không có tiền thì sao?
Vẫn khiếu nại, vẫn lưu giữ bằng chứng, và kiểm tra xem hệ thống thanh toán thay thế của JOHAS có áp dụng không. Trong các trường hợp sụp đổ, thời hạn cho thủ tục phá sản hoặc phá sản thực tế là quan trọng.

Các bài viết liên quan

• Rishokuhyo bị trì hoãn? Cách bắt đầu nhận trợ cấp thất nghiệp Hello Work ở Nhật Bản
• Gensen Choshuhyo bị thiếu? Phải làm gì nếu chứng nhận thuế khấu trừ của bạn không đến
• Cách quay lại bảo hiểm y tế sau khi nghỉ việc ở Nhật Bản

Cần thêm trợ giúp? Hỏi trên LO-PAL

Nếu ngôn ngữ là phần đang làm bạn chậm lại, hãy sử dụng LO-PAL. Chúng tôi có thể giúp bạn tìm một người hỗ trợ người Nhật bản địa để gọi điện đến đúng nơi, dịch tài liệu của bạn, hoặc đi cùng bạn đến cục lao động để bạn không lãng phí thêm thời gian.